Hoe kan ik met het lijden in mijn leven omgaan? (preek palmpasen en dopen 29 maart 2015)

Tekst: Jesaja 50: 4-7 en Marcus 11: 1-11

Waarom zou je een kerk binnengaan om je kind te laten dopen? Een mooi feest is het, natuurlijk. We zijn dankbaar voor het nieuwe leven. En God is het die we dankbaar zijn. Dankbaar dat Hij dat nieuwe leven geeft, en zich met dat nieuwe leven wil verbinden. God zegt in de doop: Ik neem jou aan als mijn kind! Een mooi feest. Maar waarom zou je dat vieren als het daarna in de kerk toch ook heel nadrukkelijk gaat over wat er niet goed gaat in de wereld en in ons leven? Zeker in deze veertig dagen voor Pasen staan we stil bij het lijden in deze wereld, ons lijden, en ook onze rol daarin. Lekker feest vieren we dan. Hierna wordt het alleen maar minder. Lijkt het.

Het is zo, dat we in de kerk, of moeten we niet beter zeggen: in ons geloof, nadrukkelijk stil staan bij het lijden. Maar we moeten niet doen alsof we dat lijden zelf bedenken of zelfs willen. Nee, het is er gewoon. Het is er door wat we doen en door wat we laten. Het is er omdat we mensen verliezen aan de dood en aan het leven. Het is er omdat we staan voor onze principes, daar iets voor moeten doen en laten, terwijl andere wegen makkelijker lijken. Lijden is er omdat keuzes ergens voor, ook keuzen ergens tegen kunnen betekenen. Lijden is er omdat je met open ogen en open oren in de wereld staat, en alles ziet gebeuren wat er in de wereld gebeurt. En dat doet je wat.

Doet het lijden je dan niets als je niet gelooft? Ja, natuurlijk wel. Wie een vliegramp ziet blijft niet ongeroerd. Wie iemand verliest of op een andere manier pijn lijdt kan daar niet omheen. Ons geloof lijkt alleen het ervaren van lijden te verdiepen. Alsof we er iets mee moeten.

Laat jij het lijden aan je voorbijgaan? (preek palmpasen 13 april 2014)

Tekst: Jesaja 51: 12-23 en Mattheüs 36: 36-46

Beluister de preek via Kerkomroep

Jezus bidt in de Hof van Getsemané. Hij voelt zich dodelijk bedroefd, zegt hij. Wat lijkt de feeststemming van zijn intocht in Jeruzalem lang geleden. Dit jaar is het ook lang geleden dat we dat verhaal lazen. We begonnen er de veertig dagen van voorbereiding op Pasen mee. Daarna gebeurt er nog zoveel, voordat het Pasen is, dat we daar maar eens de tijd voor namen. En dan voelt het in de Hof van Getsemané weken, maanden geleden dat Jezus zo feestelijk onthaald werd in Jeruzalem.

De palmpasenstokken, waar de kinderen op Palmzondag mee de kerk in komen, voelen nog meer dan andere jaren als versierde kruisen. In de vreugde van het onthaal in Jeruzalem zitten al voortekenen waar het heen zal gaan. Het zijn niet zomaar palmtakken die de kinderen de kerk in dragen. Het zijn versierde kruisen. Tijdens de intocht zingt het volk: Hosanna. En niet veel later: Kruisig Hem!'

Wie kiest voor het lijden?

Zo doemt Jeruzalem vandaag ineens anders op. Het lijkt wel een omsingelde vesting, waar Jezus wel uit kan maar niet uit gaat. Hij zit in zijn missie gevangen. Vrijwillig, maar niet uit vrije wil. Wie kiest hiervoor? Een stad in te gaan, die zijn leven kan bedreigen? En toch kiest hij ervoor, doelbewust. Maar niet zonder angst, en zonder bedroefdheid.

Het beeld wordt voor mij dit jaar getekend met beelden uit de Syrische stad Homs, waar pater Frans van der Lugt deze week is vermoord.

Wat verlang je van de stilte? (preek 9 maart 2014)

Tekst: Psalm 118: 24-29 en Mattheüs 21: 1-9

Beluister de preek op Kerkomroep

Het lijkt wel erg vroeg dit jaar om het verhaal van de intocht in Jeruzalem te lezen. In andere jaren is dit het verhaal van de zondag voor Pasen, Palmpasen. En dan komen de kinderen met hun palmpasenstokken de kerk in. Versierde kruisen als opmaat voor de Stille Week. Maar zover is het nu nog lang niet. We zijn nog maar net begonnen aan de voorbereidingstijd van 40 dagen voor Pasen. Langzaam maar zeker leven we toe naar het diepte- en het hoogtepunt van het verhaal over Jezus. Zijn dood aan het kruis en zijn opstanding uit de dood. Ook zover is het nog lang niet, maar we nemen dit jaar wel wat meer tijd voor de weg daar naartoe. De volle veertig dagen. Er gebeurt in het bijbelverhaal over Jezus zoveel na de intocht in Jeruzalem en voordat de finale begint, dat we het verhaal van Mattheüs wat uit elkaar trekken. En dus beginnen we vandaag met het verhaal van de intocht in Jeruzalem. Het is ook veel aannemelijker dat in de tijd gesproken de intocht veel eerder plaatsvond dan een week voor Pasen. Daar zeggen de evangelisten niets over. Sterker nog, ook zij besteden nog vele hoofdstukken aan wat er daarna gebeurt. Dus als we dit verhaal even losweken van de Stille Week, dan krijgen we de kans het verhaal voor zichzelf te laten spreken, zonder dat het meteen een opmaat is naar de dramatische finale van de Stille Week.

Wat voor feest vieren de mensen in Jeruzalem tijdens de intocht?

En als we dan het verhaal losweken van de Stille Week voor Pasen, dan komen we voor de vraag te staan in welk feestgedruis Jezus dan eigenlijk terecht komt. Mensen zingen uit een psalm: 'Gezegend Hij die komt in de naam van de Heer. Hosanna in de hemel!' Dat suggereert dat er mogelijk al een feest aan de gang was. En dat zit volgens mij ook in het hoofd van velen; dat mensen naar Jeruzalem voor het Paasfeest. Maar dat zou wat erg vroeg zijn. En de evangelisten zeggen daar ook niets over. Sterker nog, ze hebben eerst nog heel veel te vertellen. Het is niet onmogelijk dat hier in Jeruzalem het Loofhuttenfeest aan de gang is. Een feest dat inderdaad een maand of zeven eerder plaatsvindt. Een feest dat van oorsprong een landbouwfeest is en gehouden wordt op het moment dat de veldvruchten geoogst worden: druiven en zo. Het feest is in het teken komen te staan van de herinnering aan de veertig jaren dat het volk Israël na de uittocht uit Egypte door de woestijn zwierven en in hutten woonden. Het wonen in loofhutten tijdens dit feest herinnert daaraan. Maar meer nog worden volgens sommige bijbelgedeelten takken van klimop, groenen takken en palmtakken gebruikt voor een vrolijke processie. Een processie, een optocht, die nu doet denken aan waar Jezus in terecht komt bij zijn intocht. In de tijd van Jezus ging men voor dit Loofhuttenfeest ook naar de tempel in Jeruzalem. Allemaal puzzelstukjes die niet automatisch in elkaar passen, maar helemaal onmogelijk is het ook niet.

Waar verlangen de mensen naar?

Wat hebben we daaraan als we het verhaal van de intocht in Jeruzalem van Jezus lezen? We kunnen beter gaan begrijpen waar de menigte naar verlangt. Of misschien nog meer: waar de evangelist Mattheüs ons, zijn hoorders, naar wil laten verlangen.

Het wordt niet zomaar Pasen - inleiding op de Stille Week

Na Palmpasen duurt het nog een weekje. En dan is het Pasen. Nog zeven nachtjes slapen. En dan is het zover. Niets om je zorgen over te maken. 'Morgen' zal het Pasen zijn.

En toch, dat wil nog niet zeggen dat het Pasen wordt voor mij. Dat ik er klaar voor ben. Dat ik het voel. Het gaat allemaal zo snel. En zeker met dit weer heb ik helemaal geen paasgevoel. En door de drukte ben ik ook niet echt aan de stilte in mijn hart toegekomen. Veel ruis, veel drukte, veel waan van de dag. Ik ben er een als zovelen. En ook voor jou wordt het Pasen. Ben je er klaar voor? Of komt het ook wat snel?

Maar ook als je stil kunt staan bij de tijd is het niet zomaar Pasen. Het zijn niet twee zondagen die elkaar opvolgen. Er gebeurt iets er tussenin. En zonder dat hebben die twee zondagen, Palmpasen en Pasen, geen verbinding. Palmpasen was het feest met een rouwrandje. Versierde kruisen. 'Heden Hosanna, morgen Kruisigt Hem.' Jezus wordt enthousiast binnengehaald maar zal in de loop van de week worden verraden, uitgeleverd, veroordeeld en gekruisigd. Ja, ik weet het, Hij staat op. Maar dat gebeurt niet zomaar. Natuurlijk wordt het 'gewoon' Pasen, maar als je echt de vreugde wilt voelen met Pasen, moet je ook gevoeld hebben wat er gebeurd is. Anders is er slechts een vlakke lijn van Palmpasen met zijn vreugde en Pasen met zijn vreugde. Dan leef je op een hoogvlakte. Juist de diepte die we met Jezus deze week doormaken, maakt het Paasfeest vreugdevoller en intenser. Ook omdat Jezus' diepte onze eigen diepte is: onze eigen gebrokenheid, onze eigen schuld, de breuken in ons leven, het verlies dat wij leden enz.

Er zijn talloze manieren bij die diepte stil te staan. Kerken bieden talloze vieringen en stiltemomenten. Maar er zijn ook talloze boekjes en tv programma's, films. Een open uitnodiging wil ik hier doen om eens stil te staan op een of meerdere momenten bij deze week. Bij de diepte van het verhaal, bij de diepte van het leven, bij de diepte van je hart. Hieronder staan wat suggesties.

Nieuw, voor het tweede jaar, is voor mij het vieren hier in Waalwijk van de paaswake. Want dat ontbrak nog in de lijn van Palmzondag naar Pasen. Een verbinding tussen Goede Vrijdag en Pasen. Jezus sterft, maar met Pasen is Hij er ineens weer. Niet dus. Stille Zaterdag is geen dag waarop niets gebeurt. Stille Zaterdag is een dag van waken bij wat de geloofsbelijdenis vertelt dat Jezus is 'nedergedaald ter helle'. Oude woorden, een oude geloofsvoorstelling misschien, maar dan toch: er is zoveel hels in de wereld. Daarmee is God aan het breken tijdens Stille Zaterdag. We waken, en dan breekt het Licht door in de duisternis: Hij is opgestaan! En als het dan Licht is op Paasmorgen, dan weten we vol vreugde: deze week is niet voor niets geweest. Het is niet bij de diepte, bij de dood gebleven. God heeft ons gezien, heeft ons gehoord, heeft onder ons geleefd. En Hij is gestorven én opgestaan. Het één kan niet zonder het ander. Diepte en hoogte komen samen en zo kan de Opstanding ons leven ook veranderen.

Ga je mee op weg? Op je eigen plaats, thuis of in je eigen kerk, of tijdens onderstaande momenten? Welkom! Een inspirerende bemoedigende en gezegende Stille Week gewenst!

Als bemoediging wil ik graag een uitspraak van Jezus meegeven die ik in het boekje dat hieronder genoemd staat tegenkwam en zo anders ineens binnenkwam: ook voor deze dagen geldt Jezus' uitspraak: 'Ik ben met jullie alle dagen.'

Maandag tot en met zaterdag: meditatieuur in de Antonsiuskerk, De Genestetstraat, Waalwijk, met Madeleine Schreurs-Fortanier en diaken Anton van Diessen, elk dag om 9.00u, naar aanleiding van het boekje 'Goede stille week. Voor elke dag een meditatie', ook aldaar te koop.
Van dit boekje verstuur ik elke dag de haiku op twitter (@ottogrevink) met hashtag #stillehaiku

Maandag: oecumenische vesper in de Antoniuskerk, De Genestetstraat, Waalwijk, met dhr. Hans Rigters en diaken Anton van Diessen, 19.00u

Woensdag: Paasviering van de Juliana van Stolbergschool; open voor gemeenteleden. 19.00u in de Ambrosiuskerk

Donderdag: eredienst waarin we het Laatste Avondmaal gedenken en de Maaltijd van de Heer vieren, Ambrosiuskerk, Ambrosiusweg 25, Waalwijk, 19.30u met ds. Otto Grevink

Donderdag: Live-uitzending van The Passion in Den Haag, 20.25u, Nederland 1. Het lijdensverhaal van Jezus vertolkt in moderne muziek door een keur van bekende Nederlandse artiesten.

Vrijdag: eredienst waarin we stilstaan bij het lijdensverhaal van Christus met muziek, stilte, kaarslicht en beelden, Ambrosiuskerk, Ambrosiusweg 25, Waalwijk, 19.30u met ds. Otto Grevink

Vrijdag: Film Des Hommes et des Dieux, 22.55u, Nederland 2

Zaterdag: paaswake waarin we waken bij het graf van Jezus, en stilstaan bij de zorg van God over Zijn Schepping en Zijn mensen, en het Licht zien doorbreken in de duisternis. We vieren de Maaltijd van de Heer, die Hij ons opdroeg om te doen 'om Hem te gedenken'. Ambrosiuskerk, Ambrosiusweg 25, Waalwijk, 21.00u met ds. Otto Grevink

Zondag: feestelijke paasmorgendienst waarin we de Opstanding van Jezus vieren: de dood heeft niet het laatste woord!  Ambrosiuskerk, Ambrosiusweg 25, Waalwijk, 10.00u met ds. Otto Grevink

Zondag: Pasen met de Zandtovenaar, 16.55u op Zapp (Nederland 3)